Celf yn y New Theatre

Penddelw Gwyn Thomas

Lle: Y prif gyntedd

Roedd Gwyn Thomas (1913 - 1981) yn awdur a darlledwr o fri. Fe'i ganed i deulu o lowyr yn y Cymer. Aeth i Brifysgol Rhydychen a bu'n ysgolfeistr am 20 mlynedd. Yn ystod y cyfnod hwn, cyhoeddodd lu o nofelau fel The Dark Philosophers, The Alone to the Alone a Sorrow For Thy Sons. Cafodd ei ddrama The Keep adolygiadau da pan y'i perfformiwyd am y tro cyntaf yn y Royal Court Theatre, Llundain, ym 1962. Erbyn hyn, roedd yn wyneb a llais cyfarwydd ar deledu a radio gan gynnwys The Brain's Trust. Daeth Gwyn Thomas yn enwog fel gwir lais y cymoedd Saesneg eu hiaith.

Cofeb Martin Williams

Lle: Cyntedd y llawr isaf, gyferbyn â'r ystafell gotiau

Gweinyddwr hoffus a phoblogaidd y New Theatr rhwng 1969 a 1977. Bu farw ym mlodau ei ddyddiau ac yntau ond yn 32 oed, er mawr sioc a thristwch i'w deulu a staff a chynulleidfaoedd y theatr. Dyma gofeb barhaol i ddyn ifanc a roddodd gymaint i'r lle hwn, ac ni aiff yn angof.

Penddelw Richard Burton

Lle: Y prif risiau sy'n arwain i far y Cylch Uchaf

Richard Burton (1925 - 1984), heb os, oedd un o actorion gorau ac enwocaf Cymru'r ugeinfed ganrif. Richard Jenkins Jnr oedd ei enw bedydd, a chafodd ei eni ym Mhont-rhyd-y-fen ger Port Talbot, a'i fagu gan ei chwaer ar ôl marwolaeth sydyn ei fam. Mabwysiadodd ei gyfenw newydd ar ôl Philip H Burton, yr ysgolfeistr a'i anogodd i feithrin ei ddawn actio.

Dechreuodd weithio fel actor ar ôl cyfnod byr ym Mhrifysgol Rhydychen. Ar ôl ennill ei blwyf gyda chwmnïau theatr rhanbarthol a'r West End, aeth ymlaen i actio mewn ffilmiau Prydeinig cyn dod yn un o sêr mawr ei oes yn Hollywood. Roedd ei hynt a'i helynt yn y papurau newydd yn gyson, diolch i'w fywyd personol lliwgar a'i ddwy briodas ag Elizabeth Taylor.

Crëwyd y penddelw hwn gan yr artist o'r Eidal, Gualberto Rocchi, (1914 -) ym 1967, i'w arddangos yng nghartref Burton yn Llundain. Er na ymddangosodd Richard Burton erioed yn y New Theatre, fe'i cyflwynwyd inni fel rhodd gan ei weddw Sally Burton ym 1989. Hefyd, mae cyfres o luniau ohono yn ei berfformiadau llwyfan enwocaf, yn harddu Ystafell Groeso Richard Burton.

Penddelw Gwenlyn Parry

Lle: Bar y Cylch Uchaf

Brodor o Ddeiniolen, Sir Gaernarfon oedd Gwenlyn Parry (1932 -1991), un brif ddramodwyr Cymraeg rhan ola'r ugeinfed ganrif. Mae ei ddramâu'n cynnwys Sál, Y Ffin, Tŷ ar y Tywod, a pherfformiwyd Y Tŵr am y tro cyntaf yn y New Theatre ym 1978 fel drama gomisiwn Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd. Roedd yn allweddol wrth sefydlu adran sgriptio BBC Cymru, ac ef oedd un o sylfaenwyr y gyfres sebon hynod boblogaidd Pobol y Cwm. Mae hefyd yn adnabyddus fel awdur gwreiddiol y ffilm deledu Grand Slam 1978.